Skłonności samobójcze debiutantów i recydywistów

DEBIUTANCI I RECYDYWIŚCI

Coraz większa liczba ludzi rozpoczyna „karierę samobójczą”, tendencji tej nie można przypisać jedynie częstszemu występowaniu chorób psychicznych, czy problemów psychologicznych w populacji.

Ogólnemu wzrostowi liczby prób samobójczych odpowiadał rozwój badań nad możliwościami przewidywania powtórnych prób; 15-20% niedoszłych samobójców ponowi zamach na własne życie w ciągu 3 miesięcy po pierwszej próbie. Czy można przewidzieć kto znajdzie się w tej grupie? Buglass i Horton (1974) opracowali 6-stopniową skalę prognozowania powtórnych prób samobójczych. Czynniki wskazujące na możliwość powtórnej próby samobójczej to:

• problem z alkoholem
• diagnoza socjopatii
• historia szpitalnego leczenia psychiatrycznego
• historia leczenia ambulatyiryjnego
• mieszkanie z dala od krewnych
• wcześniejsze próby samobójcze.

Ryzyko powtórnego usiłowania samobójstwa w ciągu najbliższego roku wynosiło 5%, jeśli obecny był nie więcej niż jeden czynnik skali, i aż 48%- jeśli obecne były wszystkie czynniki.

Skali Buglassa i Hortona użyto w dwóch badaniach prowadzących we Włoszech, jednakże grupę recydywistów, od „nowicjuszy” odróżniono za pomocą innych kryteriów klinicznych i społecznych. Różnica ta podkreśla zarówno heterogeniczny charakter zachowań samobójczych, jak i subtelność wpływu czynników społecznych i kulturowych na tendencje samobójcze. Nowsze badania z 1991 roku przyniosły obszerniejszą listę zmiennych prognostycznych i są to:

• próby samobójcze w przeszłości
• zaburzenia osobowości
• spożycie alkoholu
  • ponad 21 jednostek tygodniowo dla mężczyzn
  • ponad 4 jednostki tygodniowo dla kobiet
• historia leczenia psychiatrycznego
• bezrobocie
• niska klasa społeczna
• nadużywanie narkotyków psychoaktywnych
• kryminalna przeszłość
• przemoc- w ciągu ostatnich 5 lat
• wiek między 25 a 54 lat
• samotny/ owdowiały/ rozwiedziony.

Osoby, które mają 3 lub mniej wymienionych cech podejmą powtórną próbę z 5% prawdopodobieństwem, jednakże spośród osób, które maja cech 8 i więcej, aż 41,5% będzie próbowało ponownie odebrać sobie życie.

Trzeba pamiętać, że zachowanie samobójcze należy do względnie rzadkich, trudno je więc przewidywać, zwłaszcza w okresie tak krótkim jak rok. W badaniach Kreitmana i Fostera(1991) na przykład prawie 60% osób, u których wystąpiło osiem lub więcej czynników prognostycznych, nie ponowiło próby w badanym okresie.

Zidentyfikowano również podtypy „recydywistów”, co z kolei przyczyniło się do wcześniejszego wykrywania ludzi zagrożonych. Opisane trzy typy „recydywistów” to osoby, które:

• chronicznie powtarzają próby samobójcze z powodu nawracających kryzysów
• powtarzają próby w okresach stresu
• dokonują jednej powtórnej próby w okresie silnego stresu.

Narzędzia, które miałyby mierzyć ryzyko samobójstwa, maja wiele ograniczeń, służą jednak dobrze do oceny ryzyka i pozwalają stworzyć bardziej szczegółowy profil potencjalnych samobójców.

Ogólnie rzecz biorąc, w badaniach prospektywnych stwierdzono, że osoby ponawiające próby samobójcze częściej:

• są rozdrażnione lub żyją w separacji
• pochodzą z biedniejszych środowisk społecznych
• planują próbę z ponad tygodniowym wyprzedzeniem.

Z badań retrospektywnych wynika, że recydywiści częściej:

• mówią, że chcą uciec z nieznośnej sytuacji
• mają zaburzenia osobowości
• są uzależnieni od narkotyków lub alkoholu
• żyją w izolacji społecznej
• są bardziej impulsywni.

Powtórne próby samobójcze podejmują tez częściej osoby miedzy 25 a 55 rokiem życia pozbawione płatnego zatrudnienia. Upowszechnienie informacji o typach potencjalnych samobójców i ich cechach charakterystycznych może pomóc w zapobieganiu przyszłym próbom samobójczym, zwłaszcza w odniesieniu do osób, które takie próby podejmują wielokrotnie.