ICD-11 w Polsce — kiedy nastąpi wdrożenie i co to oznacza?

Co to jest ICD-11 i kiedy zaczęła obowiązywać?

ICD-11, czyli jedenasta wersja Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych, stanowi nowoczesny standard cyfrowy przygotowany przez WHO. Wykorzystując zaawansowane kody rozszerzeń, system ten pozwala precyzyjniej opisać kondycję pacjenta, co znacząco wspiera współczesną diagnostykę i epidemiologię.

Choć Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała treść klasyfikacji w 2018 roku, oficjalne zatwierdzenie dokumentu nastąpiło dopiero rok później podczas obrad 72. Światowego Zgromadzenia Zdrowia. Na arenę międzynarodową rozwiązanie to weszło 1 stycznia 2022 roku.

W nowej odsłonie zaktualizowano wiedzę na temat przyczyn powstawania schorzeń, jednocześnie dopasowując architekturę danych pod kątem cyfryzacji opieki medycznej oraz potrzeb zaawansowanej analityki systemowej.

Kiedy ICD-11 zostanie wdrożona w Polsce?

Polska zdecydowała się wykorzystać okres przejściowy przewidziany przez WHO, by sukcesywnie wprowadzać najnowszy standard klasyfikacji chorób. Pierwsza faza tego ambitnego przedsięwzięcia dobiegła końca w grudniu 2023 roku, krótko po tym, jak pod koniec listopada udostępniono publicznie rodzimą wersję tłumaczenia. Zamierzamy w pełni zamknąć proces adaptacji systemu do końca 2026 roku.

Powodzenie tej transformacji zależy jednak od:

• sprawnej synchronizacji aspektów technicznych,
• organizacyjnych,
• prawnych naszej służby zdrowia.

Obecnie główny nacisk kładziony jest na integrację zaawansowanych narzędzi informatycznych z używanymi obecnie systemami sprawozdawczymi oraz na konieczną nowelizację przepisów regulujących raportowanie medyczne. W realizacji tych celów wydatnie pomagają fundusze europejskie, w szczególności programy takie jak FERS. Choć harmonogram pełnego wdrożenia ICD-11 będzie jeszcze podlegał korektom w zależności od wyników konsultacji i tempa legislacji, podjęte kroki są niezbędne, by skutecznie dostosować polską medycynę do aktualnych światowych standardów.

Jak ICD-11 wpłynie na diagnostykę zaburzeń psychicznych w Polsce?

Wprowadzenie systemu ICD-11 to dla polskiej ochrony zdrowia nie tylko konieczność aktualizacji standardów, ale przede wszystkim zmiana filozofii diagnozowania zaburzeń psychicznych. Nowa klasyfikacja kładzie nacisk na podejście wymiarowe, co pozwala lekarzom precyzyjniej identyfikować nakładające się problemy zdrowotne już podczas pierwszego badania.

W przypadku diagnozowania spektrum autyzmu czy ADHD, zaktualizowane kryteria dają szansę na znacznie trafniejszy opis trudności w relacjach społecznych oraz powtarzalnych schematów zachowań. Zmiany nie ograniczają się jednak tylko do neurorozwoju – obejmują także nowe spojrzenie na:

• zaburzenia nastroju,
• zaburzenia osobowości,
• sferę seksualną.

Dzięki większej elastyczności, cały proces staje się lepiej dopasowany do indywidualnej sytuacji pacjenta, a nawet jego uwarunkowań językowych. Aby w pełni wykorzystać potencjał tych zmian, konieczne jest odpowiednie przygotowanie kadry poprzez specjalistyczne szkolenia i wdrożenie nowoczesnych narzędzi klinicznych. Równie kluczowa jest modernizacja systemów informatycznych, która usprawni kodowanie danych i wpłynie na wyższą jakość statystyk dotyczących zdrowia psychicznego w naszym kraju.

Mimo okresu przejściowego, który wymaga ujednolicenia procedur w placówkach medycznych zgodnie z wytycznymi WHO, pacjenci mogą liczyć na realny wzrost standardów diagnostycznych już od samego początku adaptacji nowego systemu.

Od czego zależy decyzja o wdrożeniu ICD-11 w Polsce?

Wdrożenie klasyfikacji ICD-11 to wyzwanie, które wymusza kompleksowe przygotowanie całego systemu ochrony zdrowia w czterech kluczowych wymiarach. Najpierw konieczne jest dostosowanie zaplecza technicznego – nasze systemy IT muszą nauczyć się obsługiwać bardziej złożone, alfanumeryczne kody oraz zaawansowane rozszerzenia.

Równolegle czeka nas nowelizacja przepisów prawa, bez której nie udałoby się zharmonizować zasad sprawozdawczości i rozliczeń z nowym standardem. Prace nad tym procesem opierają się na ścisłej współpracy z resortem zdrowia oraz grupą specjalistów, którzy skrupulatnie weryfikują poprawność tłumaczeń.

W harmonogramie zapisano również wdrożenie oficjalnych narzędzi udostępnionych przez WHO, w tym tabel mapujących, które pozwalają bezpiecznie przejść z dotychczasowych kodów ICD-10 na nową strukturę danych. Równie istotne jest sprawdzenie, jak zmiana wpłynie na jakość prowadzonej dokumentacji medycznej oraz precyzję statystyk epidemiologicznych.

O tempie transformacji przesądzi też szybkość, z jaką uda się przeszkolić personel z nowych kryteriów diagnostycznych. Wnikliwa ocena gotowości organizacyjnej i kadrowej staje się więc najważniejszym elementem całego procesu, gwarantującym, że pacjenci nie odczują zakłóceń, a standard opieki medycznej zostanie utrzymany na najwyższym poziomie.

Jaki jest status polskiego tłumaczenia ICD-11?

W listopadzie ubiegłego roku opublikowano przedostateczną wersję polskiego tłumaczenia ICD-11. Dokument ten jest owocem wspólnej pracy zawodowych tłumaczy oraz grona ekspertów medycznych, którzy zadbali o precyzyjną weryfikację merytoryczną treści. Dla ułatwienia wdrożenia w placówkach medycznych, materiały udostępniono w formatach:

• XML,
• PDF,
• co znacznie usprawnia ich integrację z systemami informatycznymi.

Obecny kształt klasyfikacji stanowi solidny punkt wyjścia do dalszych prac optymalizacyjnych. Ostateczna, oficjalna edycja pojawi się dopiero po zakończeniu szerokich konsultacji z przedstawicielami różnych środowisk specjalistycznych. Równolegle trwają prace nad tabelami mapującymi i zestawami kodów, które mają uprościć proces przejścia z wysłużonego systemu ICD-10 na nowoczesny standard.

Jak przebiegały dotychczasowe prace wdrożeniowe w Polsce?

Wdrożenie nowych rozwiązań w Polsce odbywało się etapowo, a zwieńczenie pierwszej fazy projektu przypadło na grudzień 2023 roku. Skupiliśmy się wówczas na pięciu kluczowych priorytetach, zaczynając od podniesienia poziomu wiedzy o nadchodzącym standardzie:

• stworzenie serii kursów e-learningowych,
• organizacja specjalistycznych warsztatów,
• przeszkolenie 2450 osób,
• przygotowanie zestawów kodów ICD-11,
• wdrożenie kodów w bieżącą sprawozdawczość medyczną.

Równie istotna okazała się optymalizacja jakości polskiego tłumaczenia – prace te stały się solidnym fundamentem dla ostatecznej aktualizacji i udostępnienia klasyfikacji w naszym języku. Dotychczasowe sukcesy stanowią punkt wyjścia dla dalszych działań. W ramach kolejnego etapu, przy wsparciu programu FERS oraz współpracy z Centrum e-Zdrowia, skupimy się na:

• rozbudowie materiałów edukacyjnych,
• szerokiej kampanii informacyjnej,
• stworzeniu narzędzi mapujących tabele między ICD-10 a ICD-11,
• niezbędnym dopasowaniu krajowych systemów informatycznych.

Wszystkie te starania mają jeden cel: skuteczne wsparcie digitalizacji i płynne przejście placówek medycznych na nowe standardy kodowania.

Jak długo potrwa wdrożenie ICD-11 w Polsce?

Pięcioletni okres adaptacyjny, który finalizujemy w 2026 roku, został zaplanowany tak, by system ochrony zdrowia mógł bez przeszkód przestawić się na obowiązkowe raportowanie według nowych standardów. Stopniowe wdrażanie zmian pozwoli placówkom medycznym na spokojną integrację ich dotychczasowej infrastruktury IT z najnowszą klasyfikacją WHO.

Tak rozciągnięty w czasie harmonogram to przede wszystkim efekt konieczności przeprowadzenia gruntownej nowelizacji przepisów regulujących sposób sprawozdawczości. Równie ważne jest wsparcie kadry – zarówno tej medycznej, jak i pracowników administracyjnych odpowiedzialnych za obieg danych. Od ich umiejętności oraz jakości przygotowanych szkoleń zależeć będzie sukces całego wdrożenia.

Dzięki temu, gdy nadejdzie czas końcowego przejścia na nowoczesny system kodowania, zminimalizujemy ryzyko błędów w rozliczeniach i zapewnimy płynność pracy we wszystkich placówkach.

Jakie są kursy i materiały szkoleniowe do ICD-11?

Przygotowując grunt pod pełne uruchomienie systemu, opracowaliśmy rozbudowany pakiet materiałów edukacyjnych. Naszym celem jest przeszkolenie co najmniej 2450 specjalistów, w tym:

• lekarzy,
• personelu medycznego,
• informatyków.

Osiągniemy to poprzez e-learning, specjalistyczne warsztaty i prezentacje. Kursy zdalne koncentrują się na praktycznej obsłudze narzędzi WHO oraz wdrażaniu klasyfikacji bezpośrednio w placówkach. Uczestnicy zgłębiają tam tajniki zmian w diagnostyce zaburzeń psychicznych i neurorozwojowych, poznają zagadnienia związane z medycyną tradycyjną oraz narastającym problemem oporności na antybiotyki. Program obejmuje także techniczne aspekty korzystania z tabel mapujących przy przejściu z ICD-10 oraz cyfrowe kodowanie danych medycznych.

Realizacja tych działań jest możliwa dzięki wsparciu Funduszy Europejskich i programu POWER, co pozwala nam na bieżąco aktualizować bazę wiedzy. Całość uzupełniają konferencje oraz panele eksperckie, które pomagają mierzyć się z wyzwaniami w okresach przejściowych raportowania. Dzięki dostępności nowoczesnych modułów, kadry medyczne mogą sprawnie łączyć nową wiedzę z codzienną pracą, co stanowi fundament cyfrowej transformacji polskiej ochrony zdrowia.