Konfabulacja

Konfabulacja jest terminem pochodzącym z języka łacińskiego. Oznacza wspomnienie rzekome, polegające na wypieraniu brakujących wspomnień nieprawdziwymi informacjami. Oczywiście te wspomnienia powinny „pasować do całej układanki”. Toteż możliwe jest, że w wielu przypadkach są nawet bliskie prawdy. Tym bardziej otoczeniu konfabulatora łatwiej jest uwierzyć w różnego rodzaju historie. Często także zdarza się, że taka osoba ubarwia rzeczywistość. Nie można jednak uważać konfabulacji za typowe kłamstwo. Różnica jest tutaj zasadnicza. Otóż, osoba konfabulująca jest przekonana o prawdziwości swoich racji i sama w nie głęboko wierzy. Takie zachowanie jest charakterystyczne dla dzieci. Częsta konfabulacja może jednak świadczyć także o zaburzeniach psychicznych. Z drugiej strony, w kognitywistyce uznaje się konfabulację za elementarną czynność umysłu człowieka, która jest kluczowa w procesach wnioskowania oraz przewidywania – jako naturalne i podstawowe uzupełnienie braków wiedzy.

Jak postępować z konfabulatorem?

Są dwa wyjścia. Pierwszym z nich jest chęć zmiany danej osoby. Może się to odbyć przy pomocy terapii. Tyle, że właśnie każdy rodzaj terapii jest problematyczny ze względu na to, że konfabulator zazwyczaj nie ma pojęcia, że to co mówi, a nawet myśli delikatnie mija się z prawdą. Toteż może wykazywać niechęć do terapii psychoterapeutycznej. Drugą możliwością jest próba zaakceptowania takiego stanu rzeczy. Z pewnością nie jest to zadanie łatwe i przyjemne, ale z czasem można się do wszystkiego przyzwyczaić i po prostu brać na osobę mającą skłonności do konfabulacji tak zwaną poprawkę.

Konfabulacje u dzieci

Często zdarza się, że dzieci zmyślają. Czy oznacza to celowy zabieg czy po prostu dużą wyobraźnię malucha? Trudno stwierdzić. Jeżeli sytuacja się powtarza, można uznać, że dziecko ma skłonności do konfabulacji. Jednak przecież to tylko dziecko, ze wszystkiego może wyrosnąć. W wielu przypadkach okazuje się, że skłonności do naciągania rzeczywistości są przejawem geniuszu. W takiej sytuacji nie ma się czym za bardzo martwić. Gorzej jeżeli dziecko dorośnie, a skłonności do zmyślania nie znikną. Wtedy można udać się do psychologa, który postara się temu zaradzić. Warto także przemyśleć przyczyny takiego stanu rzeczy. Otóż, okazuje się, że najczęściej konfabulacja występuje wśród dzieci w wieku przedszkolnym. U dzieci w tym wieku mózgowe okolice przedczołowe, które są odpowiedzialne za funkcjonowanie pamięci oraz wyobraźni nie są jeszcze do końca rozwinięte. Z tego względu, kilkulatki nie zawsze potrafią odróżnić prawdę od fikcji.  Dlatego, jeżeli tego rodzaju skłonności występują w młodym wieku, nie ma potrzeby do paniki. Istnieje bowiem wysokie prawdopodobieństwo, że z czasem snucie wymyślonych opowieści zwyczajnie minie.

Kiedy występuje konfabulacja?

Tego typu zachowanie może jednak często występować także u dorosłych „przy okazji” różnych innych chorób. Konfabulacja może występować przy chorobie Alzheimera, Parkinsona, zespole Korsakowa czy schizofrenii. W takiej sytuacji wymyślanie pewnych zdarzeń ma całkowite uzasadnienie ze względu na stan psychiczny pacjenta. Jednak niejednokrotnie może się zdarzyć, że konfabulacja występuje jakby samoistnie, czyli po prostu dana osoba ma skłonności do naciągania faktów. Warto jednak mieć na uwadze, że konfabulator nie robi tego w sposób umyślny i celowy.

Jak objawia się konfabulacja?

Konfabulacja jest zazwyczaj błędnie ukierunkowanym przekonaniem występującym u danej osoby. Powstaje ono na skutek bezwiednego wypełniania braków w obszarze świadomości. Do takiego rodzaju „zakrzywiania rzeczywistości” może dojść zarówno w toku wypowiedzi skierowanej do innych osób, jak i na własny użytek, podczas własnego, wewnętrznego dialogu. Może się jednak okazać, że konfabulacja występuje z powodu różnego rodzaju zaburzeń psychicznych. Osoba cierpiącą na tę przypadłość, napotykając przerwę w logicznym ciągu odtwarzanych wydarzeń, wymyśla informacje czy też buduje ciąg zdarzeń na podstawie szczątkowych wspomnień, które są w stanie w możliwie sensowny sposób dany brak wypełnić. Ze względu na to, że taki proces przebiega zupełnie nieświadomie, pacjent jest przekonany, że konkretne zdarzenia naprawdę miały miejsce. Taka choroba powoduje dysfunkcję krytycznego myślenia oraz monitorowania toku wypowiedzi. To z kolei prowadzi do braku możliwości odkrycia sprzeczności, do jakich dochodzi na skutek konfabulacji.